Còn nhớ khi Bộ Luật Dân Sự 2015 (BLDS 2015) có hiệu lực ngày 01/01/2017 các nhà làm luật đã lo ngại vấn đề xung đột liên quan đến quy định về việc lãi suất giữa BLDS 2015 và Luật Các Tổ Chức Tín Dụng 2010 (hiểu nôm na là tính lãi suất giữa Ngân hàng và bên vay thông qua Hợp đồng tín dụng). Cụ thể, Quy định mới về lãi suất của BLDS 2015 (các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác) sẽ “xung đột” với quy định của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010. Bởi, khoản 2 Điều 91 Luật Các tổ chức tín dụng quy định: tổ chức tín dụng và khách hàng có quyền thỏa thuận về lãi suất, phí cấp tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật.
Như vậy, các ngân hàng, tổ chức tín dụng sẽ chịu sự điều chỉnh của BLDS 2015 hay Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010? Rõ ràng Hợp đồng vay tài sản nói chung hay Hợp đồng tín dụng nói riêng đều là giao dịch dân sự. Do đó, việc điều chỉnh quan hệ này phải bảo đảm các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, quy định về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự và các nguyên tắc về giới hạn thực hiện quyền dân sự được quy định trong BLDS. Hiều như vậy có nghĩa là Hợp đồng tín dụng, vay từ các tổ chức tín dụng phải có mức lãi suất trần và lãi suất thỏa thuận không được vượt quá mức trần đã quy định tại BLDS.
Xung đột nêu trên rõ ràng gây ra khó khăn đáng kể đối với Tòa án khi tiến hành xét xử liên quan đến lãi suất cho vay tài sản, đồng thời gây ra sự sai sót đáng kể khi các doanh nghiệp/cá nhân vay tài sản hoặc vay Ngân hàng trong khi thỏa thuận lãi suất là nội dung quan trọng trong Hợp đồng tín dụng cũng như Hợp dồng vay tài sản nói chung.
Để giải quyết xung đột nêu trên, vừa qua Hội Đồng Thẩm Phán Tòa Án Nhân Dân Tối Cao vừa ban hành Nghị Quyết số 01/2019/NQ-HĐTP Hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm trong hợp đồng vay tài sản. Theo đó, Nghị Quyết đã quy định cụ thể các vấn đề lãi suất đối với Hợp đồng vay tài sản MÀ KHÔNG PHẢI LÀ HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG như sau:
1. Trường hợp thứ nhất:
Đối với Hợp đồng đã hoàn tất thực hiện trước ngày 01/01/2017 mà phát sinh tranh chấp thì áp dụng quy định lãi/lãi suất theo Bộ luật Dân Sự 2005, Nghị Quyết 43/2005/NQ-QH11 và các văn bản hướng dẫn Bộ luật Dân Sự 2005 đề giải quyết.
2. Trường hợp thứ hai:
Nếu Hợp đồng chưa thực hiện hoặc đang thực hiện, phát sinh tranh chấp mà lãi/lãi suất thỏa thuận không phù hợp với Bộ luật Dân Sự 2015 thì áp dụng theo Trường hợp thứ nhất. Nếu lãi/lãi suất thỏa thuận phù hợp với Bộ luật Dân Sự 2015 thì áp dụng theo Bộ luật Dân Sự 2015.
Do đã quy định rõ ràng phạm vi áp dụng quy định lãi suất sử dụng BLDS 2015 nên các Hợp đồng vay tài sản còn lại thuộc trường hợp Hợp đồng tín dụng thì sẽ áp dụng quy định lãi suất theo Luật Các Tổ Chức Tín Dụng 2010. Chấm dứt sự xung đột quy định lãi suất giữa hai Văn bản pháp luật.
*****
x
